Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu'da devam eden çatışmaların küresel ticaretin büyüme beklentileri üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ve 2026 yılına ilişkin projeksiyonları aşağı yönlü tehdit ettiğini açıkladı.
DTÖ, Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler Raporu'na ilişkin güncellemesini yayımladı.
Raporda, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla bölgede artan gerilimin, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması halinde küresel ticaret üzerinde beklenenden daha güçlü bir darbe yaratabileceği uyarısı yapıldı.
Çatışmaların sürmesi durumunda yükselen enerji maliyetlerinin gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde ilave baskı oluşturacağına işaret edilen raporda, özellikle seyahat ve taşımacılık sektörlerinde yaşanabilecek aksamaların ticaret hacmini daraltabileceği ifade edildi.
Geçen yıl yapay zeka destekli ürünlerin katkısıyla güçlü büyüme kaydedildiği hatırlatılan raporda, 2026 yılında ise yavaşlama eğiliminin öne çıktığı belirtildi. Raporda şu değerlendirmelere yer verildi:
"Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda ticaret büyümesini daha da aşağı çekebilir. Bu durum aynı zamanda seyahat ve taşımacılıkta yaşanan aksamalar nedeniyle gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde de baskı oluşturacaktır. Ancak çatışmaların hızla sona ermesi ve yapay zeka harcamalarındaki artışın sürmesi halinde, küresel ticaret görünümü yeniden iyileşebilir."
Raporda, DTÖ ekonomistlerinin, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarının 2026 boyunca yüksek kalması halinde küresel mal ticareti büyüme tahmininden 0,5 puan düşüş yaşanabileceğini ve artış oranının yüzde 1,4'e gerileyebileceğini öngördüğü belirtildi.
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, konuya ilişkin değerlendirmesinde Orta Doğu’daki krizin temel gıda güvenliği ve tüketici maliyetleri üzerinde risk oluşturduğunu vurgulayarak "Enerji fiyatlarındaki sürekli artışlar gıda güvenliği, tüketiciler ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla küresel ticaret risklerini tırmandırabilir." ifadelerini kullandı.
Küresel ticaretin karşı karşıya olduğu risklere dikkat çeken Okonjo-Iweala, üye ülkelere iş birliği çağrısında bulunarak öngörülebilir politikaların küresel ekonomik yükü hafifletebileceğini ifade etti.
DTÖ raporunda, Orta Doğu’daki çatışmaların lojistik boyutuna da değinilerek Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamaların küresel tarım için kritik öneme sahip gübre sevkiyatını olumsuz etkilediği belirtildi.
Dünya gübre ihracatının üçte birinin bu bölgeden geçtiği hatırlatılan raporda, Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım üreticilerinin ciddi ithalat riskleriyle karşı karşıya olduğu ifade edildi.
Raporda, yapay zeka odaklı ürünlerin katkısıyla 2025'te yüzde 4,6 büyüyen küresel mal ticaretinin, normalleşme süreci ve jeopolitik risklerin etkisiyle 2026'da baz senaryoda yüzde 1,9'a gerilemesinin beklendiği kaydedildi.
Ancak Orta Doğu'daki krizin derinleşmesi halinde bu oranın daha da aşağı çekilebileceği, hizmet ticaretindeki büyümenin ise yüzde 4,1'e kadar yavaşlayabileceği öngörüldü.
